مقاله پژوهشی
احمد پور احمد؛ سید عباس رجایی؛ سید محمود حاجی میر رحیمی
چکیده
با رشد سریع شهرنشینی و افزایش تعداد وسایل نقلیه شخصی، مسئله پارکینگ به یکی از چالشهای اساسی کلانشهرها تبدیلشده است. پارکینگ بهعنوان یکی از عناصر کلیدی نظام حملونقل شهری، نقش مهمی در کاهش توقفهای حاشیهای، بهبود جریان ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند در حالیکه عدم تأمین و احداث آن در مناطق شهری، بهویژه ...
بیشتر
با رشد سریع شهرنشینی و افزایش تعداد وسایل نقلیه شخصی، مسئله پارکینگ به یکی از چالشهای اساسی کلانشهرها تبدیلشده است. پارکینگ بهعنوان یکی از عناصر کلیدی نظام حملونقل شهری، نقش مهمی در کاهش توقفهای حاشیهای، بهبود جریان ترافیک و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند در حالیکه عدم تأمین و احداث آن در مناطق شهری، بهویژه در بافتهای متراکم کلانشهری مانند قم؛ پیامدهای متنوع اجتماعی، اقتصادی، محیطی و کالبدی ازجمله کاهش ایمنی، ایجاد مزاحمت و بینظمی، ضعف دسترسی پیاده و دوچرخه و افت کیفیت بصری محیط شهری در پی دارد. همچنین، فقدان پارکینگ کافی در ساختمانها به توسعه نامتوازن کالبدی در مناطق شهری منجر میشود. این پژوهش در محدوده کلانشهر قم انجامشده و روش آن از نوع کمّی است. دادههای مربوط به تخلفات ساختمانی کسر پارکینگ در بازه زمانی ۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳ گردآوریشده و تحلیل آنها در محیط Arc GIS و با استفاده از تکنیکهای تحلیل فضایی همچون تخمین تراکم کرنل (Kernel Density) و شاخص همبستگی فضایی موران (Moran’s I) صورت گرفته است. یافتههای پژوهش نشان داد که مناطق سه، پنج و شش کلانشهر قم بیشترین میزان تخلفات مربوط به کسر پارکینگ رادارند. نتایج تحلیل همپوشانی لایه تخلفات با تراکم جمعیتی و عرض معابر نیز نشان داد که نقاط داغ تخلفات بیشتر در معابر باریک و بافتهای متراکم بهویژه در منطقه شش شکلگرفتهاند که خود بیانگر فشار کالبدی و بروز توسعه نامتوازن است. بر این اساس، مدیریت شهری باید از بروز تخلف در خصوص کسر پارکینگ در املاک واقع در معابر کمعرض و بافتهای متراکم این منطقه جلوگیری کند و همچنین از محل درآمدها و عوارض حاصل، نسبت به تأمین پارکینگهای عمومی و ایجاد فضاهای عمومی نظیر بوستانهای محلی اقدام نماید تا بخشی از پیامدهای منفی اجتماعی، اقتصادی و محیطزیستی ناشی از این تخلفات جبران شود.
مقاله پژوهشی
محمود عرفانی؛ محمد اجزاء شکوهی؛ محمد رحیم رهنما
چکیده
احداث شهرکهای منفصل و مساکن ارزان قیمت با هدف جذب سرریز جمعیت مادرشهر و اسکان افراد کمدرآمد به منظور بهبود زیستپذیری و کیفیت زندگی انجام شده است. هدف این تحقیق ارزیابی وضعیت زیستپذیری و جمعیتپذیری شهرک منفصل مهرگان با توجه به قرارگیری در حریم شهر مشهد میباشد. این پژوهش از نظر نوع کاربردی - توصیفی است. گردآوری اطلاعات ...
بیشتر
احداث شهرکهای منفصل و مساکن ارزان قیمت با هدف جذب سرریز جمعیت مادرشهر و اسکان افراد کمدرآمد به منظور بهبود زیستپذیری و کیفیت زندگی انجام شده است. هدف این تحقیق ارزیابی وضعیت زیستپذیری و جمعیتپذیری شهرک منفصل مهرگان با توجه به قرارگیری در حریم شهر مشهد میباشد. این پژوهش از نظر نوع کاربردی - توصیفی است. گردآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای – اسنادی و میدانی است. جامعه آماری پژوهش، ساکنان شهرک مهرگان با ۲63 نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شد. تجزیه و تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شده است. برای آزمون فرضیات از آزمون کای اسکوئر،T و تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شده است. نتایج نشان میدهد با توجه به جمعیت و مبدا سکونت افراد (شهر مشهد)، شهرک منفصل مهرگان از لحاظ جمعیتپذیری موفق بوده است. با توجه به نتایج آزمون T شهرک منفصل مهرگان به لحاظ شاخصهای اجتماعی ، زیستمحیطی و کالبدی بالاترین امتیاز و به لحاظ شاخصهای نهادی و اقتصادی پایینترین امتیاز را برخوردارند. بنابراین شهرک منفصل مهرگان از لحاظ زیستپذیری در وضعیت مطلوبی قرار گرفته است. با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی مشخص شد عوامل کیفیت خدمات عمومی و زیرساختها، امنیت و ایمنی، کیفیت محیط زیست و حملونقل، توسعه کالبدی- فیزیکی، کیفیت زندگی اجتماعی، رضایت از خدمات شهری و محیط زیست بیشترین تاثیر را در وضعیت زیستپذیری شهری را دارند.
مقاله پژوهشی
بهمن ادیب زاده
چکیده
در اسیبشناسی توسعه شهری ، یکی از مهمترین محدودیتهای اساسی عدم تحققپذیری طرحهای شهری است. در این پژوهش تلاش آن است که بازشناسی عدم موفقیت طرحهای توسعه شهری، نقش مشارکت شهروندی در تحققپذیری مورد ارزیابی قرارگیرد و درپی آن رویکرد مدل موازنه خواستهها بهعنوان یک مدل اجرایی را با عبارت طرح برد_برد در محله نعمت آباد در منطقه ...
بیشتر
در اسیبشناسی توسعه شهری ، یکی از مهمترین محدودیتهای اساسی عدم تحققپذیری طرحهای شهری است. در این پژوهش تلاش آن است که بازشناسی عدم موفقیت طرحهای توسعه شهری، نقش مشارکت شهروندی در تحققپذیری مورد ارزیابی قرارگیرد و درپی آن رویکرد مدل موازنه خواستهها بهعنوان یک مدل اجرایی را با عبارت طرح برد_برد در محله نعمت آباد در منطقه 19 کلان شهر تهران مورد توجه قراردهد. از سوی دیگر، الگوی موازنه خواستههای شهروندی یا بهعبارت دیگر روش برد- برد تلاش دارد تا با ایجاد توازن بین منافع کوتاهمدت و پایدار بلندمدت، زمینه تحققپذیری حداکثری طرحهای شهری را در بافتهای شهری محله برنامهریزی و اجرا نماید. روششناسی این پژوهش با بهرهگیری از اصول برنامهریزی مشارکتی و تشکیل کارگروههای مشورتی با شهروندان و انجام مصاحبههای عمیق و با مدل طوفان فکری، عوامل مؤثر بر عدم تمایل شهروندان به مشارکت، از جمله هزینههای اقتصادی، عوامل اجتماعی، مسئله زمین، الگوهای خاص زندگی و ضعف اجرایی قوانین، شناسایی و تحلیل شدهاست. در این ارتباط نتایج مصاحبهها، کدگذاری و مورد تحلیل قرارگرفته و سپس الگوی موازنه خواستهها نیز مورد ارزیابی و سپس بکارگیری الگوی برد _برد آن مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که روش مدل موازنه خواستهها در چهارچوب نظام وار مبتنی بر عواملی بنیادین همچون هزینه، ساختوساز استاندارد مشارکتپذیری شرایط محلی استوار است. از سوی دیگر نتایج این پژوهش نشان میدهد که اجراییسازی این مدل از طریق گامهای چون امکانسنجی و شناسایی سیستمهای موجود، تقابل خواستها، گروه ذینفعان طرحهای شهری و طراحی سیستم عملکردی جدید قابل صورتبندی است. بنابراین رویکرد برد-برد یا بهعبارت دیگر رویکرد مدل موازنه خواستهها با بهرهگیری از سازمانبخشی مشارکت شهروندی و پیوندی میان خواستههای مدیریت شهری و شهروندان فراهم شده و احساس رضایت فراهم میشود.
مقاله پژوهشی
مریم عمرون؛ احمد شاهیوندی؛ محمود قلعه نویی
چکیده
موضوع سالمندان و چالشهای مربوط به آنها بهدلیل افزایش جمعیت این گروه سنی، به مسئلهای جهانی و مهم تبدیل شده و نیازمند توجه بیشتر است. شیوع همهگیری کرونا تأثیر عمیقی بر زندگی سالمندان گذاشته و بنابراین، ایجاد محیطی تابآور میتواند به جلوگیری از انزوا و افزایش مشارکت فعال آنها در جامعه، بهویژه در سطح محله، کمک کند این پژوهش ...
بیشتر
موضوع سالمندان و چالشهای مربوط به آنها بهدلیل افزایش جمعیت این گروه سنی، به مسئلهای جهانی و مهم تبدیل شده و نیازمند توجه بیشتر است. شیوع همهگیری کرونا تأثیر عمیقی بر زندگی سالمندان گذاشته و بنابراین، ایجاد محیطی تابآور میتواند به جلوگیری از انزوا و افزایش مشارکت فعال آنها در جامعه، بهویژه در سطح محله، کمک کند این پژوهش با هدف بررسی شرایط محیطی محله جلفا اصفهان برای تقویت تابآوری سالمندان، بهویژه در مواجهه با چالشهای ناشی از همهگیری کرونا، پرداخته است. با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبههای نیمهساختاریافته با ۲۳ سالمند، نتایج نشان میدهد که محیط زندگی سالمندان در سه مقیاس مسکن، واحد همسایگی و محله نقاط قوت قابل توجهی دارد، اما معایب و چالشهایی نیز وجود دارد. در مقیاس مسکن، سالمندان نسبتاً با چالشهای بحران سازگار شده و ارزیابی مثبت از کیفیت محیط خود دارند، که نشانگر تابآوری نسبی است. در مقیاس واحد همسایگی، علیرغم دسترسی مناسب به خدمات، کیفیت محیط نیازمند بهبود است. در سطح محله، تحلیل نشان میدهد که نقاط ضعف و تهدیدهای محیط بیشتر از فرصتها و قوتها هستند، که کاهش تابآوری کلی محیط را نشان میدهد. یافتهها تأکید بر نیاز به مداخلات و راهبردهای مؤثر جهت بهبود شرایط و تقویت تابآوری سالمندان دارند. در نتیجه، اصلاح و توسعه فضاهای زندگی در محله و ارتقاء امکانات و خدمات میتواند اثر مثبت بر کیفیت زندگی سالمندان و مقاومت آنها در برابر بحرانها داشته باشد. این مطالعه بر اهمیت توجه جدی به بهبود محیط زندگی سالمندان برای افزایش سلامت و رفاه آنها تأکید میکند.
مقاله پژوهشی
سید نورالدین امیری؛ محمدرضا سلیمی سبحان؛ مهسا دهقانیان
چکیده
امروزه مبلمان شهری به عنوان یکی از اجزای ضروری و جداییناپذیر شهرها، نقش بسزایی در ارتقای کیفیت محیط شهری و رضایت شهروندان ایفا میکند. این پژوهش با هدف سنجش میزان رضایت شهروندان از کیفیت مبلمان شهری و ارائه الگوهایی برای برنامهریزیهای آتی در دهکده گردشگری امام علی شهر بوشهر انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ...
بیشتر
امروزه مبلمان شهری به عنوان یکی از اجزای ضروری و جداییناپذیر شهرها، نقش بسزایی در ارتقای کیفیت محیط شهری و رضایت شهروندان ایفا میکند. این پژوهش با هدف سنجش میزان رضایت شهروندان از کیفیت مبلمان شهری و ارائه الگوهایی برای برنامهریزیهای آتی در دهکده گردشگری امام علی شهر بوشهر انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری دادهها، توصیفی-تحلیلی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش را شهروندان و مراجعان به دهکده گردشگری امام علی تشکیل دادند که از بین آنان ۲۴۴ نفر به روش نمونهگیری تصادفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار گردآوری دادهها پرسشنامه محققساخته بود که شاخصهای پژوهش را در چهار بعد کالبدی، کیفیات بصری، هویت و محیط مورد سنجش قرار میداد. دادهها با استفاده از نرمافزار SPSS ویرایش ۱۹ و با بکارگیری آزمونهای آماری T تکنمونهای و مقایسه میانگینها تجزیه و تحلیل شد. یافتهها نشان داد که میانگین کل رضایت از مبلمان شهری 7/2 (در سطحی پایینتر از حد مطلوب) است. در بین ابعاد چهارگانه، شاخص کالبدی با میانگین 90/2 از وضعیت بهتری برخوردار بود، در حالی که شاخص محیط با میانگین 38/2 در پایینترین سطح رضایت قرار داشت. نتایج آزمون T تکنمونهای نیز تأثیر معنادار و مهمتر شاخص کالبدی را بر رضایت شهروندان در مقایسه با سایر شاخصها تأیید کرد. در نتیجه، برنامهریزی برای ارتقای کیفیت مبلمان شهری در این منطقه، باید بر بهبود شاخصهای محیطی و سپس تقویت هویت و کیفیات بصری متمرکز گردد.
مقاله پژوهشی
رستم صابری فر
چکیده
دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی از حقوق اولیه و جهان شمول بشر محسوب شده و هرگونه خللی در این زمینه، بهزیستی و رفاه جامعه را به خطر میاندازد. فرض اصلی این بررسی آن است که در اغلب نقاط و بهخصوص در کلانشهرها، چنین امکانی برای اغلب شهروندان فراهم نبوده و همین امر باعث میشود کسانی که به این خدمات دسترسی ندارند، خود را محروم فرض کرده ...
بیشتر
دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی از حقوق اولیه و جهان شمول بشر محسوب شده و هرگونه خللی در این زمینه، بهزیستی و رفاه جامعه را به خطر میاندازد. فرض اصلی این بررسی آن است که در اغلب نقاط و بهخصوص در کلانشهرها، چنین امکانی برای اغلب شهروندان فراهم نبوده و همین امر باعث میشود کسانی که به این خدمات دسترسی ندارند، خود را محروم فرض کرده و نسبت به این بیعدالتی واکنش نشان دهند. برای آزمون این فرض، این مطالعه به روش توصیفی و تحلیلی، در شهر مشهد به انجام رسید. دادههای مورد نیاز در قالب محل استقرار مراکز بهداشتی در سطوح مختلف و همچنین تأسیسات و تجهیزات مورد نیاز در آنها گردآوری شد. دادههای مورد اشاره به صورت میدانی جمعآوری و با استفاده از مدل پی مدین(P-median) تجزیه و تحلیل و به کمک نرمافزار سیستمهای اطلاعات جغرافیایی(GIS) به نقشه تبدیل گردید. یافتهها نشان داد که نه تنها مراکز بهداشتی و درمانی به شکل صحیح و دقیقی در سطح شهر مکان یابی نشدهاند، بلکه تجهیزات و تأسیسات اختصاص یافته به این مراکز، به نحوی است که شهروندان ناچارند، با صرف هزینههای مادی و زمانی زیادی، به مراکز مجهزتر مراجعه نمایند. این شرایط نه تنها نارضایتی و واکنش منفی شهروندان را به دنبال دارد، بلکه مشکلات ترافیکی، آلودگی هوا و سایر مسائل زیست محیطی را برای کل شهر زمینهسازی میکند. به همین دلیل، ضرورت دارد که در توزیع فضایی، تجهیزات و نیروی انسانی این مراکز بازنگری اساسی صورت گیرد.
مقاله پژوهشی
مهدی ابراهیمی بوزانی؛ اصغر نوروزی؛ مسعود اسدی
چکیده
مسکن از مهمترین ابزارها جهت رسیدن به سطح مناسبی از رفاه و بزرگترین سرمایهگذاری هر خانوار است. این پژوهش با هدف ارزیابی شاخصهای کمی و کیفی مسکن در شهر اصفهان، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و کاربرد مدلهای تصمیمگیری چند معیارة ویکور، تاپسیس و روش ادغام برای سطحبندی و برنامهریزی مسکن در مناطق پانزدهگانه شهر ...
بیشتر
مسکن از مهمترین ابزارها جهت رسیدن به سطح مناسبی از رفاه و بزرگترین سرمایهگذاری هر خانوار است. این پژوهش با هدف ارزیابی شاخصهای کمی و کیفی مسکن در شهر اصفهان، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی و کاربرد مدلهای تصمیمگیری چند معیارة ویکور، تاپسیس و روش ادغام برای سطحبندی و برنامهریزی مسکن در مناطق پانزدهگانه شهر اصفهان انجام شده است. برای گردآوری اطلاعات و دادهها از نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن ایران در سالهای 1390،1385، 1395 و همچنین از آمارنامه شهر اصفهان در سال 1402، استفاده شد. در ارزیابی و تحلیل وضعیت شاخصهای موجود در شهر اصفهان به روش ویکور مشخص شد که مناطق 5 و 6 در سطح عالی؛ مناطق 1،3،4 و 7 خوب؛ مناطق 9، 12 و 13 متوسط و مناطق 2، 8، 10، 11، 14 و 15 در وضعیت ضعیف قرار گرفتهاند. یافتههای پژوهش به روش تاپسیس نیز نشان داد، مناطق 5 و 6 از لحاظ شاخصهای کمی و کیفی مسکن در شهر اصفهان در وضعیت عالی، مناطق 3، 4، 7 و 13 در وضعیت خوب، مناطق 2، 8 و 9 در وضعیت متوسط و مناطق 1، 10، 11، 12، 14 و 15 در وضعیت ضعیف قرار دارند. همچنین رتبهبندی نهایی با ادغام روشهای تاپسیس و ویکور نشان داده که مناطق 6، 5، 7 رتبه اول تا سوم، مناطق 13، 3 و 4، رتبههای چهارم تا ششم، مناطق 1، 2، 9، 12، 8، 11، 10، 15 و 14 به ترتیب رتبههای هفتم تا پانزده را به خود اختصاص دادهاند.
مقاله پژوهشی
محمدتقی ایمانی تنها؛ محمد معتمدی؛ رمضانعلی نادری مایوان
چکیده
دیدگاهها و نظریههای مدیریت سوانح و توسعه پایدار به دنبال ایجاد جوامع تابآور در برابر مخاطرات طبیعی هستند. از این رو به نظر بسیاری از محققان، تابآوری یکی از مهمترین موضوعات برای رسیدن به پایداری است. تابآوری کالبدی بخصوص در حوزه مسکن، یکی از ابعاد تأثیرگذار در میزان تابآوری جوامع است که از طریق آن میتوان وضعیت جوامع ...
بیشتر
دیدگاهها و نظریههای مدیریت سوانح و توسعه پایدار به دنبال ایجاد جوامع تابآور در برابر مخاطرات طبیعی هستند. از این رو به نظر بسیاری از محققان، تابآوری یکی از مهمترین موضوعات برای رسیدن به پایداری است. تابآوری کالبدی بخصوص در حوزه مسکن، یکی از ابعاد تأثیرگذار در میزان تابآوری جوامع است که از طریق آن میتوان وضعیت جوامع را از نظر ویژگیهای فیزیکی و جغرافیایی تأثیرگذار در هنگام بروز سانحه در زمان مخاطرات، ارزیابی کرد. در این راستا هدف این پژوهش سنجش تابآوری کالبدی پهنههای مسکونی شهر جاجرم در برابر زلزله است. تحقیق حاضر، به لحاظ هدف، کاربردی، بر حسب ماهیت، کمی و از نوع روش آن توصیفی - تحلیلی است. گردآوری دادهها، از طریق مطالعات کتابخانهای (اسنادی)، میدانی و دادههای مکانی صورت گرفت. جامعه آماری شامل 20 نفر از خبرگان (مدیران، استادان ، متخصصین، کارشناسان سازمانهای مرتبط با مدیریت بحران در سطح شهر جاجرم) است که به روش هدفمند انتخاب شدند. تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از نرمافزار Arc GISو روش تحلیل شبکهای (ANP)، انجام گرفت. طبق نتایج از 438 هکتار مساحت شهر جاجرم، 89 هکتار (31/20 درصد) در وضعیت کاملاً نامناسب، 122 هکتار (85/27 درصد) در وضعیت نامناسب، 105 هکتار (97/23 درصد) در وضعیت متوسط، 67 هکتار (29/15 درصد) در وضعیت مناسب و فقط 55 هکتار (55/12 درصد) در وضعیت کاملاً مناسب قرار دارند.
