با همکاری مشترک دانشگاه پیام نور و انجمن جغرافیا و برنامه ریزی روستایی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه شهید بهشتی

10.30473/psp.2025.75745.2782

چکیده

طرح‌های نوسازی بافت‌های فرسوده به دلیل تضاد منافع ذی‌نفعان، به‌ویژه ساکنان و مدیریت شهری، با چالش‌های جدی در تحقق‌پذیری و اجرا مواجه هستند. این مقاله با هدف ارائه الگویی تعادلی تحت عنوان روش برد-برد انجام شده است تا با ایجاد توازن بین منافع کوتاه‌مدت و پایدار بلندمدت، زمینه تحقق‌پذیری حداکثری طرح‌های نوسازی را فراهم کند.
در این راستا، عوامل مؤثر بر عدم تمایل ساکنان به مشارکت، از جمله هزینه‌های اقتصادی، عوامل اجتماعی، مسئله زمین، الگوهای خاص زندگی و ضعف اجرایی قوانین، شناسایی و تحلیل شده‌اند.
روش پیشنهادی مبتنی بر ایجاد «مدل موازنه خواست‌ها» در چهارچوبی سیستماتیک است که در آن چهار عامل کلیدی 1-هزینه،2-ساخت‌وساز استاندارد 3-مشارکت 4-الگوهای رایج محلی به‌صورت هم‌پوشان مورد تحلیل قرار می‌گیرند تا محدوده بهینه (اپتیمم) تعامل طرفین تعیین شود. این مدل در چهار مرحله شامل: امکان‌سنجی و شناسایی سیستم‌های موجود، تقابل خواست‌ها، گروه ذی نفعان طرح های شهری و طراحی سیستم عملکردی جدید اجرا می‌شود.
ارزیابی میدانی این روش در محله نعمت‌آباد تهران نشان داد که با تشکیل کارگروه‌های تخصصی و مردمی و تعدیل خواسته‌های مدیریت شهری در کوتاه‌مدت، تمایل ساکنان برای مشارکت در نوسازی به‌طور معناداری افزایش یافته است.
در نتیجه، رویکرد برد-برد با هموار کردن مسیر و کاسته شدن کوتاه مدت خواسته های مدیریت شهری به نفع بگونه ایست که هردو طرف از شرایط بوجود امده احساس رضایت می کنند. با تغییر تقابل‌ها به همکاری‌های سودمند، بستری برای دستیابی به توافقی دوطرفه فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها