رستم صابری فر
چکیده
کیفیت زندگی سالمندان به شدت با ویژگیهای محیط شهری مرتبط است و طراحی فضاهای شهری فراگیر و حمایتکننده، بهویژه در کلانشهرهای ایران، یکی از چالشهای مهم برنامهریزی شهری محسوب میشود. این پژوهش با هدف ارزیابی شهرهای دوستدار سالمند در چهار کلانشهر تهران، مشهد، اصفهان و شیراز، رویکردی ترکیبی و دادهمحور مبتنی بر تجربه زیسته ...
بیشتر
کیفیت زندگی سالمندان به شدت با ویژگیهای محیط شهری مرتبط است و طراحی فضاهای شهری فراگیر و حمایتکننده، بهویژه در کلانشهرهای ایران، یکی از چالشهای مهم برنامهریزی شهری محسوب میشود. این پژوهش با هدف ارزیابی شهرهای دوستدار سالمند در چهار کلانشهر تهران، مشهد، اصفهان و شیراز، رویکردی ترکیبی و دادهمحور مبتنی بر تجربه زیسته سالمندان را با تحلیل ژئوفضایی تلفیق کرده است. دادهها از طریق KoBo Toolbox و ثبت GPS جمعآوری و بر اساس شاخص AF_Score بهصورت کمی–ادراکی کدگذاری شدند تا امکان تحلیل مکانی و شناسایی «مکانها»، «ضدمکانها» و نواحی همپوشان فراهم شود. یافتهها نشان داد که کیفیت شهر دوستدار سالمند در این چهار شهر یکنواخت نیست؛ شیراز بیشترین سهم مکانهای مثبت و پیوستگی فضایی را دارد، تهران الگوی نسبتاً منسجمی را نشان میدهد، مشهد با تمرکز ضدمکانها مواجه است و اصفهان در وضعیت گذار قرار دارد. همبستگی بالای 82/0 میان ادراک سالمندان و پهنهبندی مکانی نشان داد که تجربه زیسته سالمندان بازتابدهنده سازمان فضایی واقعی شهر است. تحلیل حوزههای زیرساختی و مشارکت اجتماعی نیز مشخص ساخت که فضاهای عمومی و مسیرهای پیادهمحور، مؤلفههای کلیدی در تقویت حضور فعال سالمندان هستند. نوآوری این پژوهش در سه سطح قابل توجه است: (۱) پیوند نظری شهر دوستدار سالمند با عدالت فضایی و تجربه زیسته، (۲) استفاده از دادههای مشارکتی سالمندان و تحلیل نقاط داغ برای سنجش همزمان شدت، گستره و معناداری فضایی و (۳) ارائه چارچوب عملیاتی–مکانی برای شناسایی و اولویتبندی مداخلات شهری مبتنی بر شواهد. نتایج نشان میدهد که رویکردهای شاخصمحور کلانمقیاس نمیتوانند تفاوتهای خرد مکانی و ناهمگنی تجربه سالمندان را بازتاب دهند و تصمیمگیری شهری باید مبتنی بر تحلیلهای دقیق و مشارکتی باشد. این مطالعه، راهنمایی کاربردی برای سیاستگذاران و برنامهریزان شهری فراهم میکند تا با بهرهگیری از دادههای تجربهمحور و تحلیل ژئوفضایی، کیفیت زندگی سالمندان را ارتقا دهند و شهرهایی واقعی، پویا و دوستدار سالمند ایجاد کنند.
سیدمهدی موسی کاظمی؛ رستم صابری فر؛ حسین رحیمی؛ نرگس سادات رضوی
چکیده
بهبود کیفیت و شرایط زیستی بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری، نیازمند ارائه راهبردهای متناسب با وضعیت و ویژگیهای هر بافت است. در این پژوهش، وضعیت موجود بافتهای ناکارآمد شهر نیشابور از بعد کالبدی، بررسی و مورد مقایسه قرار گرفته است. این بافتها در دو دسته جداگانه شامل بافت میانی (و تاریخی) و بافت حاشیهای مطالعه شده است. روش تحقیق، ...
بیشتر
بهبود کیفیت و شرایط زیستی بافتهای فرسوده و ناکارآمد شهری، نیازمند ارائه راهبردهای متناسب با وضعیت و ویژگیهای هر بافت است. در این پژوهش، وضعیت موجود بافتهای ناکارآمد شهر نیشابور از بعد کالبدی، بررسی و مورد مقایسه قرار گرفته است. این بافتها در دو دسته جداگانه شامل بافت میانی (و تاریخی) و بافت حاشیهای مطالعه شده است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی است که با استفاده از تکنیک SWOT به تحلیل و ارزیابی وضعیت موجود پرداخته شده و با اعمال نظرات خبرگان، راهبردهای اولویتدار مداخله در بافت، تعیین گردیده است. برای شناسایی راهبردهای اولویتدار بازآفرینی، از روش ACCEPT و نظرات متخصصان بهره گرفته شده است. براساس مراحل انجام شده، در بافت میانی (و تاریخی) هفت راهبرد و در بافت حاشیهای چهار راهبرد به عنوان اولویتها تعیین گردیدهاند. با توجه به امتیاز مطلوبیت، در بافت میانی (و تاریخی)، "فعال سازی توانها و خدمات گردشگری، تاریخی و فرهنگی و مذهبی در بافت و پیرامون عناصر موجود" و در بافت حاشیهای، "تشویق ساکنان به سنددار کردن املاک و واحدها و ارائه تسهیلاتی در این زمینه" به عنوان مهمترین اولویت بعد کالبدی، تعیین شده است. نتایج به دست آمده بیانگر آن است که شرایط بافتهای ناکارآمد نیشابور از نظر وضعیت موجود در دو بافت میانی (و تاریخی) و حاشیهای ، با یکدیگر تفاوت دارند و لذا لازم است راهبردهای بازآفرینی متناسب با شرایط موجود در هر بافت، اتخاذ شود.
رستم صابری فر؛ فاطمه کریمیان پور
چکیده
تحلیل های تاریخی نشانگر آن است که منطقه سیستان از دیرباز پهنهای آباد و از نظر تولیدی سرآمد بودهاست. در این حوزۀ جغرافیایی، شهرهای متعددی ایجاد و به مرور و با تغییر شرایط یا از بین رفته و یا تقلیل کارکرد پیدا کردهاند. اما از اوایل قرن کنونی، شهر زابل با عنایت به اعتبارات دولتی شکلگرفته و در این مدت، دائماً بر جمعیت خود افزودهاست. ...
بیشتر
تحلیل های تاریخی نشانگر آن است که منطقه سیستان از دیرباز پهنهای آباد و از نظر تولیدی سرآمد بودهاست. در این حوزۀ جغرافیایی، شهرهای متعددی ایجاد و به مرور و با تغییر شرایط یا از بین رفته و یا تقلیل کارکرد پیدا کردهاند. اما از اوایل قرن کنونی، شهر زابل با عنایت به اعتبارات دولتی شکلگرفته و در این مدت، دائماً بر جمعیت خود افزودهاست. در واقع، به دلیل توسعه برونزای شهر، مشکلات محیطی و منطقهای هیچگاه رشد این شهر را متوقف نکرده و به قیمت تخریب محیط پیرامونی، حیات آن با شدت بیشتری استمرار پیدا کردهاست. این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی، وضعیت زیستپذیری شهر زابل را مورد تحلیل قرار دادهاست. دادههای مورد نیاز این شناخت با پرسشنامه محقق ساخته و از نمونهای به حجم 300 نفر از کارشناسان این حوزه، گردآوری و با استفاده از ماتریس ارزیابی شاخص های مؤثر و متأثر و مدل ریاضی پایداری و زیستپذیری مورد تجزیه و تحلیل قرارگرفت. نتایج نشان داد که این شهر در بخش زیست محیطی امتیاز 4829/0 و در بخش اقتصادی و اجتماعی امتیاز 2945/0 را کسب کردهاست. بر اساس این امتیازات، درجه زیستپذیری این شهر 1884/0 تعیین شده و مطابق استانداردهای موجود، در گروه زیستپذیری ضعیف و بسیار ضعیف قرار میگیرد. بنابراین، اگر سیاستهای کنترلی و پیشگیرانه لازم اعمال نشود، نه فقط سکونت و زندگی در این شهر مورد تهدید قرار میگیرد، بلکه محیط پیرامونی نیز دچار تخریب اساسیتری خواهد شد.
رستم صابری فر
چکیده
پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی، عوامل مهم اختلاف کیفیت زیستمحیطی محلات مسکونی شهر مشهد را با توجه به شرایط اجتماعی، مزاحمتهای زیستمحیطی ارزیابی نموده است. دادهها از نمونهای به حجم 384 نفر و با استفاده از پرسشنامه محققساخته گردآوری شد. در این بررسی، دادههای مرتبط با شرایط زیستمحیطی، مزاحمتهای آن و تعاملات ...
بیشتر
پژوهش حاضر به روش توصیفی و تحلیلی، عوامل مهم اختلاف کیفیت زیستمحیطی محلات مسکونی شهر مشهد را با توجه به شرایط اجتماعی، مزاحمتهای زیستمحیطی ارزیابی نموده است. دادهها از نمونهای به حجم 384 نفر و با استفاده از پرسشنامه محققساخته گردآوری شد. در این بررسی، دادههای مرتبط با شرایط زیستمحیطی، مزاحمتهای آن و تعاملات اجتماعی به دستآمد. دادههای گردآوری شده با استفاده از آمارههای مختلف به خصوص آزمون کای اسکوئر و رگرسیون لجستیک تعمیمیافته در نرمافزار SPSS تجزیه و تحلیل شد. نتایج نشان داد که آلودگی ناشی از ترافیک در محلات، از گستردگی بالایی برخوردار بوده و سایر آلودگیها بر اساس نوع، اغلب نقطهای بوده و هر محدوده شرایط خاص خود را دارد. در تعیین سطوح آلودگی نقطهای، عوامل زمینهای چون مدت اقامت در شهر(سطح شهرنشینی)، تحصیلات، سن و وضعیت اجتماعی- اقتصادی، تعیینکننده بودند. به طوری که افراد با سابقه سکونت و شرایط اجتماعی- اقتصادی بهتر، از شدت آلودگیها به خصوص در ارتباط با ابعاد زیستمحیطی (3/2-3/21)، مزاحمتها(6/3-4/4) و ناهنجاریهای اجتماعی(0/2-4/4)، بیش از سایرین اظهار نارضایتی کردند. نظر به تفاوت سطح دریافت آسیبها در بین ساکنین، چگونگی دخالتها با چالش اساسی روبروست. در این شرایط، برنامهریزی و رفع مشکلات محیطی به راحتی ممکن، اما کنترل حساسیتهای متفاوت، به شدت دشوار است.
رستم صابری فر
چکیده
استفاده از حمل و نقل عمومی علاوه بر جابهجایی در زمان کم، کاهش مصرف سوخت، صرفه جوییهای اقتصادی، کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی و ایمنی مناسب، باعث افزایش کیفیت زندگی شهری و افزایش تعاملات اجتماعی میشود. بنابراین، شناخت عوامل جمعیتی، فنی-ترویجی و اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر فرآیند تصمیمگیری شهروندان در استفاده از حمل و نقل عمومی، ...
بیشتر
استفاده از حمل و نقل عمومی علاوه بر جابهجایی در زمان کم، کاهش مصرف سوخت، صرفه جوییهای اقتصادی، کاهش آلودگی هوا و آلودگی صوتی و ایمنی مناسب، باعث افزایش کیفیت زندگی شهری و افزایش تعاملات اجتماعی میشود. بنابراین، شناخت عوامل جمعیتی، فنی-ترویجی و اجتماعی-فرهنگی مؤثر بر فرآیند تصمیمگیری شهروندان در استفاده از حمل و نقل عمومی، نقش مهمی در نظام برنامهریزی و سیاستگذاری این حوزه خواهد داشت. در این بررسی، برای تعیین رفتار شهروندان در استفاده از حمل و نقل عمومی، از روش توصیفی و تحلیلی با الگوی توبیت و نیز دادههای سال 1398 مربوط به 300 نفر از شهروندان شهر مشهد استفاده و دادههای مورد نیاز با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته که روایی و پایایی آن تأیید شده بود، گردآوری شد. نتایج نشان داد که فاصله بین محل سکونت و اشتغال دارای تأثیر منفی و وجود افراد با تحصیلات عالی در خانواده، در اختیار داشتن دوچرخه و رعایت معیارهای کنترل آلودگی در محل سکونت، سواد فرد و آگاهی از خطرات بلند مدت استفاده از وسیله نقلیه شخصی، دارای تأثیر مثبت بر استفاده از سیستمهای حمل و نقل عمومی هستند. با توجه به یافتهها، آموزش و اطلاعرسانی از خطرات بلند مدت وسیله نقلیه شخصی به شهروندان و هدفگیری افراد باسواد خانوار در آموزشهای شهروندی مرتبط با حمل و نقل عمومی برای هدایت شهروندان به زیست پایدار و حفاظت از محیط زیست پیشنهاد شد.
