نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مسعود صفایی پور ¹
• مجید گودرزی ²
• علی اشکبوس ³
• زهرا سلطانی ⁴
• علی شجاعیان ⁴

¹ استاد گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران، نام شهر اهواز، نام کشور ایران

² دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

³ دانشجوی دکترا گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

⁴ استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

تحقق شهر یادگیرنده به‌عنوان رویکردی نوین در مدیریت شهری، نقش کلیدی در توسعه پایدار و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان دارد. این پژوهش با هدف تحلیل پیشران‌های کلیدی مدیریتی برای تحقق شهر یادگیرنده در شهر بندر ماهشهر و بررسی رابطه میان شاخص‌های مدیریتی و ارتقای سطح آموزشی انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۸۴ شهروند و ۲۰ کارشناس بود که داده‌ها با پرسشنامه و مصاحبه جمع‌آوری شدند. روش‌های کمی و کیفی مانند تحلیل توصیفی، همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه، تحلیل مسیر، مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM)، تحلیل ساختاری-تفسیری (ISM) و تحلیل میک مک (MICMAC) به کار رفت. نتایج نشان داد شاخص‌های معنوی (β=0.36) و دانشی (β=0.32) بیشترین تأثیر مستقیم و مثبت بر ارتقای آموزش داشتند. شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی نیز اثر مثبت داشتند ولی شاخص‌های سیاسی و زیست‌محیطی تأثیر مستقیم نداشتند و به‌صورت واسطه‌ای بر شاخص‌های اجتماعی و معنوی تأثیر گذار بودند. تحلیل ISM ساختار سه‌سطحی پیشران‌ها را نشان داد: شاخص‌های سیاسی و زیست‌محیطی به عنوان پیشران‌های بنیادین، شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی شاخص‌های واسط، و شاخص‌های دانشی و معنوی شاخص‌های نهایی بودند. نتایج MICMAC نیز این ساختار را تایید کرد. یافته‌ها اهمیت رویکرد چندبعدی در مدیریت شهری را تایید کرده و پیشنهاد می‌کند تقویت شاخص‌های بنیادین سیاسی و زیست‌محیطی، توسعه شاخص‌های اجتماعی و اقتصادی، و تمرکز بر ابعاد معنوی و دانشی، موجب تسریع ارتقای آموزش و تحقق شهر یادگیرنده در بندر ماهشهر می‌شود. این مطالعه بستری علمی و عملی برای سیاست‌گذاری در شهرهای مشابه فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• شهر یادگیرنده
• آینده‌پژوهی
• تحلیل ساختاری-تفسیری(ISM)
• مدل معادلات ساختاری (SEM)
• شهر بندر ماهشهر