دانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Inhibiting and Facilitating Factors in the Development of Ecotourism Lodges (Case Study: Villages of Ardabil Township)عوامل بازدارنده و پیش‌برنده توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی (مورد مطالعه: روستاهای شهرستان اردبیل)1161182910.30473/psp.2025.72626.2739FAبهرامایمانیدانشیار برنامه‌ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانعلیرضاقانعدانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایرانJournal Article20240929Tourism is recognized as a significant source of income and a crucial factor in the development of nations. Ecotourism lodges play a pivotal role in tourism development and sustainable rural development. Therefore, understanding the inhibiting and facilitating factors in the development of these lodges is essential. This research aims to identify and explain the inhibiting and facilitating factors in the development of ecotourism lodges from the perspective of experts in the villages of Ardabil Township (specifically, Vakilabad and Sham Asbi villages). This study employed a mixed-methods approach, utilizing a sequential exploratory design conducted in two phases, qualitative and quantitative. In the qualitative phase, the range of variables and key indicators were identified through a scoping review. Subsequently, in the quantitative phase, a survey method using questionnaires was administered to a sample of 100 professionals, experts in ecotourism lodges, and local managers from the selected villages. The reliability and validity of the questionnaire were assessed using Cronbach's alpha, which yielded a value of 0.937, indicating an acceptable level of reliability. Structural equation modeling (SEM) in Smart PLS3 software was used for data analysis. The findings revealed that economic factors (effect coefficient 0.817) and socio-cultural factors (effect coefficient 0.802) were significant inhibiting factors, while socio-cultural factors (effect coefficient 0.904) and economic factors (effect coefficient 0.816) were significant facilitating factors for the development of ecotourism lodges in the studied areas.امــروزه گردشــگری یکــی از منابــع مهــم درآمــد و از عوامــل مؤثــر در توســعه و پیشــرفت کشــورها اســت. دراین‌میان، اقامتگاه‌های بوم‌گردی نقش کلیدی در توسعه گردشگری و توسعه پایدار روستایی دارد؛ بنابراین، شـناخت عوامل پیش‌برنده و بازدارنده توسعه ایــن نــوع اقامتگاه‌ها ضــرورت خاصــی دارد. پژوهــش حاضــر با هدف شناسـایی و تبییـن عوامـل بازدارنـده و پیش‌برنـدۀ توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی از دیدگاه خبـرگان در روستاهای شهرسـتان اردبیل (برای نمونه روستای وکیل‌آباد و شام اسبی) انجـام شـده است کـه با استفاده از روش ترکیبی موضـوع بررسی شـده اسـت. رویکـرد تحقیـق متوالـی اکتشـافی اسـت کـه در دو مرحلـه کمی و کیفـی انجـام شـده اسـت. در مرحلـه کیفـی با استفاده از روش مرور دامنه متغیرها و شاخصهای اصلی شناسایی شـدند و سـپس در فــاز کمی با استفاده از روش پیمایـش و پرسشنامه تهیه شده در بین جامعه آماری پژوهش که 100 نفر از شاغلان و آگاهان در زمینه اقامتگاه بوم‌گردی و متخصصان و مدیران محلی روستاهای منتخب بود، قرار گرفت. برای سنجش پایایی و قابلیت اعتماد پرسشنامه از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد که میزان 937/0 به‌دست‌آمده که نشانگر سطح اطمینان قابل‌قبول بود. جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات از روش معادلات ساختاری در نرمافزار Smart PLS3 استفاده گردید. نتایج پژوهش نشان داد که عامل اقتصادی (با ضریب اثر 817/0) و اجتماعی - فرهنگی (با ضریب اثر 802/0) عوامل مهم بازدارنده و عامل اجتماعی - فرهنگی (با ضریب اثر 904/0) و اقتصادی (با ضریب اثر 816/0) عوامل مهم پیش‌برنده توسعه اقامتگاه‌های بوم‌گردی در محدوده‌‌های موردمطالعه پژوهش می‌باشند.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11829_2d42773a69b8f960867de6f08f6ab332.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Identification of Components and Indicators of Urban Physical Resilience (Using Systematic Review Method) شناخت مؤلفه‌ها و شاخصهای تاب‌آوری کالبد شهری (با روش مرور سیستماتیک)17361183010.30473/psp.2025.71026.2725FAفرنازغازیدانشجوی دکتری شهرسازی، گروه شهرسازی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانحسینذبیحیدانشیار گروه شهرسازی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانحمیدماجدیاستاد تمام گروه شهرسازی، واحد علوم تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20240423The physical components of a city, as the backbone of urban systems, play a significant role in absorbing the initial shocks resulting from disasters. Therefore, enhancing the capacity of the city's physical structure to cope with hazards and disasters, in order to maintain the functionality of its components, seems essential. In this regard, the present study aims to elucidate the components and indicators of physical resilience by using a systematic review of the literature in 5 stages (definition, search, selection, analysis, and synthesis). In the first step, by defining the concepts of resilience, key terms were extracted. In the second step, resources related to the research were searched in international and national databases in the period from September 2022 to February 2023. The initial search led to the identification of 315 resources, of which 53 resources were consistent with the research topic. In the third step, 41 resources were selected for final analysis in the period 2008-2023. In the fourth step, the findings were analyzed, and as a result, three components of network geometry with 39 indicators, wall geometry with 33 indicators, and land formation with 3 indicators were identified. Finally, the synthesis results in the fifth step showed that each of the mentioned components accounts for 52%, 44%, and 4% of the total indicators, respectively.اجزای کالبدی شهر به عنوان ستون فقرات سیستم‌های شهری، نقش بسزایی در جذب شوک‌های اولیه ناشی از سوانح ایفا می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌نمایند. لذا ارتقا ظرفیت کالبد شهر در مقابله با خطرات در جهت حفظ عملکرد اجزا ضروری به نظر می‌‌رسد. در همین خصوص این پژوهش در نظر دارد، به تبیین مؤلفه‌ها و شاخصهای تاب‌آوری کالبدی با استفاده از مرور سیستماتیک ادبیات در 5 مرحله تعریف، جست‌و‌جو، انتخاب، تحلیل و تلفیق و هم گرایی بپردازد. به طوری که در گام اول با تعریف مفاهیم تاب‌آوری واژگان کلیدی استخراج شد و در گام دوم به جست‌و‌جوی منابع مرتبط با پژوهش در پایگاه دادههای برون مرزی و درون مرزی در ماه‌های سپتامبر تا فوریه سال 2023 پرداخته شد. جست‌و‌جوی اولیه به شناسایی 315 منبع منتهی شد. از این میان 53 منبع با موضوع پژوهش همخوانی داشت که در گام سوم، 41 منبع برای تحلیل نهایی در بازه زمانی سال‌های 2008-2023 انتخاب شد. در گام چهارم نیز تحلیل یافته‌ها انجام گرفت به طوری که سه مؤلفه هندسه شبکه با 39 شاخص، هندسه جداره با 33 شاخص و سازند‌زمین با 3 شاخص شناسایی شد. در نهایت نتایج تلفیق و هم گرایی در گام پنجم نشان می دهد که هر کدام از مولفه‌های ذکر شده به ترتیب 52درصد، 44درصد و 4درصد از مجموع کل شاخص‌ها را در برمی‌گیرد.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11830_8985c6f93932b4af513d0659b781a3c9.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Legal Challenges in Post-Disaster Housing Reconstructionچالش‌های حقوقی در بازسازی مسکن پس از سوانح37561183110.30473/psp.2025.71677.2733FAسید امیرحسینگرکانیدانشیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانمهسابشیریاستادیار گروه بازسازی و بازتوانی پس از سانحه، پژوهشکده سوانح طبیعی، تهران، ایرانJournal Article20240629Housing is the foremost priority in the reconstruction of disaster-affected areas, consuming a significant portion of human and financial resources. Housing reconstruction is pivotal in the recovery of post-disaster communities and must be expedited. In Iran, post-disaster housing reconstruction faces diverse legal challenges, some recurring and others contingent on the temporal and event-specific conditions. To prevent the recurrence of past errors and enhance reconstruction processes, these issues must be identified and analyzed. Data collection involved structured and semi-structured interviews, along with document analysis of existing reports and records. Data from document analysis were categorized and analyzed using qualitative coding (thematic analysis). The coding outputs are presented, delineating activities within the reconstruction process. Legal challenges in post-disaster housing reconstruction in Iran can be categorized into two primary domains: 1) institutional-behavioral and 2) spatial. The institutional-behavioral domain encompasses challenges related to organizational structures and resource management. These challenges, which affect all reconstruction activities, are inter-institutional or stem from the absence of appropriate laws, plans, and processes tailored to disaster conditions. The spatial domain includes legal challenges in core post-disaster housing reconstruction activities, such as damage assessment, demolition and debris removal, temporary housing, and housing reconstruction. These challenges generally arise from the lack of necessary plans, guidelines, and processes, the inaccessibility of required databases, and the absence of laws suited to post-disaster emergency conditionsمسکن مهم‌ترین اولویت بازسازی مناطق آسیب‌دیده از سوانح است و بخش عمده منابع انسانی و مالی بازسازی به آن اختصاص پیدا می‌کند. بازسازی مسکن مهم‌ترین عامل بازیابی جوامع پس از سوانح است و ضروری است در حداقل زمان ممکن انجام شود. در ایران، بازسازی مسکن پس از سوانح با چالش‌های حقوقی متنوعی روبرو است. برخی از این چالش‌ها پرتکرار هستند، در حالی که برخی دیگر با توجه به شرایط زمانی و ویژگی‌های سانحه بروز پیدا می‌کنند. به‌منظور جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته و بهبود فرآیند بازسازی، ضروری است این مسائل احصا شود. برای جمع‌آوری دادهها از روش مصاحبه‌های ساختاریافته و نیمه‌ساختاریافته و سندکاوی گزارش‌ها و مستندات موجود استفاده شده است. دادههای گردآوری‌شده از طریق سندکاوی با تکنیک کدگذاری کیفی (تحلیل تم) دسته‌بندی و تحلیل شدند. خروجی این کدگذاری‌ها به تفکیک فعالیت‌ها در فرایند بازسازی ارائه شده‌اند. چالش‌های حقوقی بازسازی مسکن پس از سوانح در کشور را می‌توان در دو عرصه بیان کرد: 1- عرصه نهادی-رفتاری و 2- عرصه فضایی. عرصه نهادی-رفتاری شامل چالش‌های مرتبط با ساختار تشکیلاتی و مدیریت منابع است. این چالش‌ها ناظر بر کلیه فعالیت‌های فرایند بازسازی هستند و ماهیتی بین‌دستگاهی دارند یا ناشی از نبود قوانین، برنامه‌ها و فرایندهای متناسب با شرایط سانحه هستند. چالش‌های حقوقی در عرصه فضایی شامل فعالیت‌های اصلی بازسازی مسکن پس از سوانح شامل ارزیابی خسارت، تخریب آواربرداری، اسکان موقت و بازسازی مسکن است. این چالش‌ها درمجموع شامل عدم تدوین برنامه، دستورالعمل و فرایندهای موردنیاز، در دسترس نبودن بانک اطلاعات موردنیاز و نبود قوانین متناسب با شرایط اضطراری ناشی از سانحه هستندhttps://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11831_f922e441240292acfd8deb1fadf704eb.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Evaluation of Socio-Spatial Vulnerability of Rasht's Historical Fabric Using Space Syntax Approach ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی– فضایی ساختمان‌های تاریخی شهر رشت با استفاده از رویکرد نحو فضایی57761183210.30473/psp.2025.72203.2735FAمهردادمهرجودانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانمهرنازمولویاستادیار گروه شهرسازی، دانشگاه گیلان، رشت، ایرانJournal Article20241103Cities, as places of population concentration and increased environmental and social loads, need to reduce vulnerability to human-induced hazards. A city is not merely a collection of buildings, but a human, social, cultural, economic, and physical phenomenon. This research aims to evaluate the socio-spatial vulnerability of historical buildings in the historical fabric of Rasht and examines the potential consequences in the spaces surrounding these buildings. To assess human hazards, the Delphi technique and the ICCROM-CCI-RCE method were used. Exploratory factor analysis and multiple linear regression (predictive models) were employed to analyze the output data from Space Syntax software. Ultimately, the findings of the predictive models revealed destructive socio-spatial human behaviors around historical buildings. Two factors, movement flow and visual access, were identified as spatial vulnerability factors extracted from exploratory factor analysis, and seven categories of contextual human hazards were identified. Variables such as visual connectivity, pedestrian movement, vehicle movement, and pedestrian movement within the movement flow have significant factor loadings compared to visual access. In the visual access factor, variables such as vehicle movement and Isovist areas have acceptable factor loadings. The research results clearly showed that the social fabric must be fully considered alongside the spatial fabric. Their interaction is often overlooked during the assessment of vulnerable spaces and the prediction of human-fabric hazards in historical environments. Therefore, managers and officials must comprehensively examine the social context and how humans use spaceشهرها مکان تجمع جمعیت و افزایش بارگذاری‌های محیطی و اجتماعی هستند. بنابراین، کاهش آسیب‌پذیری در برابر مخاطرات انسانی ضرورت دارد. شهر فقط مجموعه‌ای از ساختمان‌ها نیست، بلکه پدیده‌ای انسانی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی است. پژوهش حاضر ازلحاظ هدف به ارزیابی آسیب‌پذیری اجتماعی- فضایی ساختمان‌های تاریخی در بافت تاریخی شهر رشت می‌پردازد و چه عواقبی می‌تواند در فضاهای اطراف بناهای تاریخی داشته باشد. در این پژوهش، برای ارزیابی خطرات انسانی از تکنیک دلفی و روش ICCROM-CCI-RCE استفاده شد. از تحلیل عاملی اکتشافی و ضریب رگرسیون خطی چندگانه (مدل‌های پیش‌بینی کننده) در جهت بررسی دادههای خروجی نرمافزار Space Syntax استفاده شد. درنهایت، یافتههای مدل‌های پیش‌بینی کننده، رفتارهای مخرب اجتماعی-فضایی انسان در اطراف ساختمان‌های تاریخی را نمایان کردند. دو عامل جریان حرکت و دسترسی بصری آسیب فضایی استخراج‌شده از تحلیل عاملی اکتشافی و هفت دسته خطر انسانی زمینه‌ای شناسایی شدند. متغیرهای اتصال بصری، حرکت عابرپیاده، حرکت وسایل نقلیه، عابرپیاده از طریق حرکت در جریان حرکت دارای بارهای عاملی قابل‌توجهی نسبت به دسترسی بصری قرار دارند و در عامل دسترسی بصری متغیرهای وسایل نقلیه از طریق حرکت و مناطق ایزوویستی دارای بارعاملی قابل‌قبولی هستند. نتایج تحقیق به‌وضوح نشان داد که بافت اجتماعی باید به‌طور کامل در کنار بافت فضایی مورد توجه قرارگیرد. تعامل آن‌ها در حین ارزیابی فضاهای آسیب‌پذیر و پیش‌بینی میزان خطرات انسانی- بافتی در محیط‌های تاریخی نادیده گرفته‌شده‌است. بنابراین، مدیران و مسئولان باید به‌طور گسترده زمینه اجتماعی و نحوه استفاده انسان از فضا را بررسی کنند.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11832_9f1f543c32bc9984e78c35f757974ca9.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Analysis of Obstacles and Challenges Facing Rural Managers in Achieving Good Governance (Case Study: Villages of Tabadkan District, Mashhad County)تحلیل موانع و چالش‌های پیش روی مدیران روستایی در اجرا و تحقق حکمروایی خوب (موردمطالعه : روستاهای دهستان تبادکان شهرستان مشهد)77901183310.30473/psp.2025.70973.2723FAامینفارسیدانشجوی کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانخدیجهبوذرجمهریدانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانحمدالهسجاسی قیداریدانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایرانJournal Article20240425Good governance is a novel approach to development that emerged in response to the inefficiency of previous mechanisms, promoted by developed countries and international institutions. This study aims to investigate the challenges faced by rural managers in achieving good governance in Tabadkan District, employing a descriptive-analytical methodology using both documentary and field data. The statistical population of this research comprises villages with village councils (Dehyaris) in Tabadkan District, Mashhad County. The sample size was calculated as 304 households, using Cochran's formula with a 0.06 error level. Data analysis was conducted using one-sample t-tests, linear regression, and Friedman tests. The results indicate that the average of all good governance variables in the studied villages is above 3, demonstrating a favorable situation. However, the environmental variable, with an average of 3.28, presents the most significant challenge, while the economic variable, with an average of 2.92, poses the least challenge for rural managers. Friedman test results confirmed the significant impact of all obstacle indices (with a significance level of less than 0.05) on achieving good governance. Based on the average ranks, the "neglect of village road networks" index (average rank 12.23) was identified as the most critical obstacle, and the "non-payment of village council insurance" index (average rank 5.25) as the least critical obstacle from the respondents' perspective. Furthermore, regression analysis revealed that public participation significantly influences the reduction of obstacles and challenges faced by rural managersحکمروایی خوب رویکردی است که در پی ناکارآمدی سازوکارهای گذشته توسعه از طریق کشورهای توسعه‌یافته و مجامع بین‌المللی ارائه شد. هدف این تحقیق بررسی چالش‌های مدیران روستایی در اجرا و تحقق حکمروایی خوب در دهستان تبادکان است. پژوهش حاضر از نظر ماهیت و روش انجام کار توصیفی- تحلیلی است که از طریق مطالعه کتابخانهای و میدانی انجام شدهاست. جامعه آماری شامل روستاهای دارای دهیاری در دهستان تبادکان شهرستان مشهد است. با فرمول کوکران و میزان خطای 06/0 درصد، 304 خانوار نمونه محاسبه شد. برای تجزیه‌وتحلیل دادهها از آزمون t تک نمونهای، رگرسیون خطی و فریدمن استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که کلیه متغیرهای حکمروایی خوب با مقدار میانگین بیشتر از 3 در وضعیت مطلوبی در روستاهای نمونه قرار دارند. اما متغیر زیست‌محیطی با میانگین 28/3 بیشترین چالش و متغیر اقتصادی با میانگین 92/2 کمترین چالش را برای مدیران روستایی داشته است. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که تمامی شاخصهای موانع با سطح معنی‌داری کمتر از 05/0 برای دستیابی مدیران به حکمروایی خوب مؤثر هستند. بر اساس میانگین رتبه ، شاخص «عدم توجه به شبکه معابر روستا» با میانگین 23/12 بیشترین مانع مدیران و شاخص «عدم پرداخت بیمه دهیاران» با میانگین رتبه 25/5، کمترین مانع در دستیابی به حکمروایی خوب از سوی پاسخگویان عنوان‌شده است. برای بررسی تأثیر مشارکت مردم بر کاهش موانع و چالش‌های مدیران روستایی از رگرسیون استفاده شد که بر اساس نتایج به‌دست‌آمده متغیر مشارکت مردم بر کاهش موانع و چالش‌های مدیران روستایی تأثیرگذار بوده است.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11833_c0f9c43969582a490806b402eb291b72.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Pathology of the Expansion of Second Homes in Peri-Urban Villages of Birjandآسیب شناسی گسترش خانه های دوم در سکونتگاههای روستایی پیراشهر بیرجند911081183410.30473/psp.2025.72354.2736FAمحمودفال سلیماندانشیار، گروه جغرافیا، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران0009-0005-0824-6077محمدحجی پوراستادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانمریمآهنیکارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایرانJournal Article20240925Concurrently with global developments and the rise of rural tourism, in Iran, particularly in rural areas surrounding major cities, second homes or vacation homes have emerged over the past few decades with the aim of spending leisure time, gradually encompassing mid-sized and smaller cities as well. Urban problems such as traffic, various types of pollution, housing conditions, and the desire to invest in real estate have led to urban dwellers' inclination towards rural settlements and the expansion of second homes. The aim of this research is to investigate the damages and consequences of the expansion of second homes in the peri-urban villages of Birjand. This research is applied in terms of purpose and descriptive-analytical in terms of nature and method. To assess the damages caused by the creation and expansion of second homes in the study area, 303 questionnaires were completed in 25 peri-urban villages of Birjand and analyzed using SPSS and PLS software. The findings indicate that the expansion of second homes and the presence of non-local owners have gradually had negative effects and consequences on the village environment, affecting environmental, physical, social, and economic indicators in the villages. The research results show that the growth rate of second homes in the studied villages has been increasing in the last decade. The most observed damage in the peri-urban villages of Birjand is in the economic dimension, with social-cultural, environmental, and physical dimensions following in subsequent priorities.همزمان با برخی تحولات جهانی و رواج گردشگری روستایی، در ایران و به‌ویژه در نواحی روستایی اطراف شهرهای بزرگ از چند دهه گذشته خانههای دوم یا خانههای تعطیلات با هدف گذراندن اوقات‌فراغت شکل گرفته و این روند به‌تدریج شهرهای میانی و کم‌جمعیت‌تر را نیز در برگرفته است. البته مشکلات موجود در شهرها از جمله ترافیک، انواع آلودگی‌ها، وضعیت مسکن و همچنین میل به سرمایه‌گذاری در املاک، منجر به تمایل شهرنشینان در سکونتگاههای روستایی شده و گسترش خانههای دوم را به‌دنبال داشته است. هدف پژوهش حاضر بررسی آسیب‌ها و پیامدهای گسترش خانههای دوم در سکونتگاههای پیراشهر بیرجند است. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی – تحلیلی است. برای سنجش آسیب‌های ایجاد و گسترش خانههای دوم در منطقه مورد مطالعه 303 پرسشنامه در 25 روستای پیراشهر بیرجند تکمیل شدهاست؛ سپس با نرم افزارهای SPSS و PLS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر پایه یافته‌ها، گسترش خانههای دوم و همچنین وجود مالکان غیر بومی به‌مرور زمان برای محیط روستا دارای آثار و پیامدهای منفی است که خود این آثار شاخصهای محیط‌زیستی، کالبدی، اجتماعی و اقتصادی را در روستاها تحت‌تأثیر قرار داده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که میزان رشد خانههای دوم در ده ساله اخیر در روستاهای مورد مطالعه روندی افزایشی داشته است. بیشترین آسیب مشاهده‌شده در سکونتگاههای پیراشهری بیرجند در ابعاد اقتصادی است و ابعاد اجتماعی و فرهنگی، زیست‌محیطی، کالبدی. به‌ترتیب در اولویت‌های بعدی قرار می‌گیرند.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11834_691c38f18278e03db12ab979f2b82ad5.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Landscape Design with an Experiential Aesthetic Approach (Case Study: Babol)تبیین مؤلفه‌های طراحی منظر شهر روزمره با رویکرد تجربه انسان از زیبایی شناسی (موردپژوهی: شهر بابل)1091241183510.30473/psp.2025.72754.2743FAالمیرارفیع زاده ملکشاهدانشجوی دکتری ، گروه شهرسازی ، واحد تهران غرب ، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران ، ایرانزهرا سادات سعیدهزرآبادیدانشیار گروه شهرسازی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایراناسماعیلشیعهاستاد ، گروه شهرسازی ، دانشکدۀ معماری و شهرسازی ، دانشگاه علم و صنعت ایران ، تهران ، ایرانJournal Article20241110By reviewing the theoretical literature on urban landscape design, aesthetics was identified as one of the most influential factors in achieving desirable urban landscapes. The aesthetic experience in the everyday urban landscape is a process that requires judgment, evaluation, and mutual interaction between citizens and their environment. Therefore, attention to citizens' opinions is essential. The aim of this research is to develop a model of the components affecting the design of the everyday urban landscape, emphasizing aesthetics from the perspective of citizens' experiences as the primary users of their living environment. To achieve this goal, using a pragmatist approach, qualitative data were initially collected through a grounded theory method. Semi-structured interviews were conducted with a sample of 9 experts and 41 citizens of Babol until theoretical saturation was reached. The data were analyzed using MAXQDA software, and based on the grounded theory paradigm, a qualitative model of urban landscape design variables, emphasizing citizens' aesthetic experiences, was developed. Subsequently, to examine the practical application of the model, a quantitative evaluation was conducted. Quantitative data were analyzed using the generalized partial least squares method and SmartPLS software, with a sample of 384 citizens of Babol completing questionnaires. The results showed a significant relationship between the qualitative model and its quantitative validation. A P-value of zero in the relationships between variables confirms the model's significance.با مروری بر ادبیات نظری طراحی منظر شهر، رویکرد "زیبایی شناسی"، به عنوان یکی از تأثیرگذارترین ارزش‌ها در رسیدن به مطلوبیت منظر شهر شناخته شد. این تجربه زیبایی در منظر روزمره شهر، فرآیندی است که نیاز به قضاوت، ارزشگذاری و رفتار متقابل مردم با مکانشان را می‌طلبد. پس باید به نظر مردم رجوع کرد و اهمیت داد. هدف پژوهش، تبیین مدلی از مؤلفه‌های مؤثر بر طراحی منظر شهر روزمره با تأکید بر رویکرد زیبایی شناسی از دیدگاه تجربه شهروندان به عنوان کاربران اصلی محیط زندگیشان می باشد. بدین منظور، با در نظرگرفتن الگوواره عمل گرایی، ابتدا به روش کیفی داده بنیاد، با نمونه آماری 9 نفر متخصص و 41 نفر از شهروندان بابل، تا رسیدن به اشباع نظری مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شد. دادهها را از طریق نرم افزار مکس کیودا تحلیل کرده و بر اساس پارادایم داده بنیاد، مدل کیفی از متغیرهای طراحی منظر شهر با تجربه زیبایی شناسی شهروندان به دست آمد. در ادامه، برای رسیدن به آنچه در واقعیت، کاربرد دارد، این بار به ارزیابی کمی مدل پژوهش اقدام شد. در این مرحله، پرسش نامه برای نمونه آماری 384 نفر از شهروندان بابل طرح شد. با روش حداقل مربعات جزئی تعمیم یافته، دادههای کمی در نرم افزار اسمارت پی ال اس، تحلیل یافت. نتیجه حاکی از آن است، خروجی دادهها در مدل کیفی و سپس اعتبارسنجی کمی آن، دارای رابطه ای معنی دارند. مقدار P-value صفر در روابط بین متغیرها، معناداری مدل را نیز تایید می کند.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11835_85bbb1a316c2fba3d5d02461c4050bc0.pdfدانشگاه پیام نوربرنامه ریزی توسعه کالبدی2645-547111320241221Analysis of Development Barriers in Rural-Urban Settlements with a Structural-Functional Dynamism Approach (Case Study: Settlements of Turkmanchay Township, East Azerbaijan Province)تحلیل موانع توسعه در سکونتگاههای روستا_شهری با رویکرد پویش ساختاری _ کارکردی (مطالعه موردی: سکونتگاههای شهرستان ترکمانچای در استان آذربایجان شرقی)1251391183610.30473/psp.2025.72872.2747FAاسداللهحیدریاستادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.وحیدقنبری ترکمانیکارشناسی ارشد جغرافیا، دانشگاه پیام نور، تهران، ایرانJournal Article20241026Today, structural barriers in rural settlements are considered a fundamental challenge in rural development. These barriers impact the capabilities and limitations of the settlement system, and their identification is crucial for achieving systematic and sustainable development of rural-urban settlements. This research aims to analyze development barriers and rural instability in various dimensions, determine the contribution of key influencing factors, and identify effective components in this process, using a structural-functional dynamism approach. In terms of purpose, this research is applied, and in terms of method, it is descriptive-analytical based on documentary and field methods. The statistical population of the research includes 43 indicators in 6 components and the study of 168 selected samples at the level of urban and rural settlements of Turkmanchay. The obtained data were analyzed using structural equation modeling, factor analysis, and regression. The results showed that in prioritizing development barriers, the social and economic components ranked first and second with average ranks of 5.06 and 5.01, respectively, and the highest factor loading in the development of the township is achieved through these two factors. Also, among the effective indicators in the major migration component, the occurrence of continuous droughts with 69% had the highest impact and was ranked first. The local capabilities and capacities indicator in the development component played the primary role and indicates a definitive and central impact on development.امروزه یکی از چالش‌های اساسی در زمینه توسعه روستایی، وجود موانع ساختاری در سکونتگاههای روستایی محسوب می‌شود. این موانع بر قابلیت‌ها و محدودیت‌های نظام سکونتگاهی تأثیرگذار بوده و شناسایی آن‌ها به منظور دستیابی به توسعه نظام‌مند و پایدار سکونتگاههای روستایی-شهری اهمیت دارد. این پژوهش با هدف تحلیل موانع توسعه و ناپایداری روستایی در ابعاد گوناگون، تعیین سهم عوامل کلیدی تأثیرگذار و شناسایی مؤلفه‌های مؤثر در این فرآیند، از طریق پویش ساختاری-کارکردی انجام شده که به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی مبتنی بر شیوه‌های اسنادی و میدانی است. جامعه آماری پژوهش با 43 شاخص در 6 مؤلفه و بررسی 168 نمونه منتخب در سطح سکونتگاههای شهری و روستایی ترکمانچای مورد سنجش قرار گرفت و دادههای بدست آمده با استفاده از مدل معادلات ساختاری، تحلیل عاملی و رگرسیونی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد در اولویت بندی موانع توسعه، مؤلفه‌های اجتماعی و اقتصادی به ترتیب با مقدار رتبه 5.06 و 5.01 در رتبه‌های اول و دوم قرار دارند و بیشترین بار عاملی در توسعه شهرستان با این دو عامل محقق می شود؛ همچنین در بین شاخصهای مؤثر در مؤلفه مهاجرت‌های عمده، وقوع خشکسالی‌های مستمر با 69 درصد بیشترین میزان تأثیر، در رتبه نخست مورد ارزیابی قرار گرفت؛ و شاخص توانمندی‌ها و ظرفیت‌های محلی در مؤلفه توسعه نقش نخست داشته و بیانگر تأثیر قطعی و محوری بر توسعه است.https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_11836_818e8a2f13d5ec3390032956a8a0139d.pdf