دانشگاه پیام نور برنامه ریزی توسعه کالبدی 2645-5471 7 4 2021 02 19 Presenting the livability model of Mashhad metropolis using ISM structural-interpretive modeling approach ارائه مدل زیست‌پذیری کلانشهر مشهد با استفاده از رهیافت مدلسازی ساختاری-تفسیری ISM 11 28 7580 10.30473/psp.2021.43663.2047 FA محمد اجزا شکوهی مدیر گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه فردوسی مشهد سعدی محمدی استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه پیام نور، ایران الهام داوری دانشجوی دکتری برنامه ریزی دانشگاه فردوسی مشهد چنور محمدی دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه محقق اردبیلی مجید اکبری دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه پیام نور Journal Article 2019 01 12 Nowadays, livability reflects a robust discourse in urban development and urban design that has prevailed in the history of urban planning. Urban livability, on the one hand, testifies to the strong influence and attractiveness of the city, and on the other hand, intensifies urban communication and works by attracting more investment and human and cultural resources. Therefore, the viability of the city is closely related to a healthy city, ecological city and sustainable urban development. The present article seeks to create a practical understanding and knowledge for officials and managers of urban planning in the metropolis of Mashhad in the field of identifying and leveling key factors affecting urban viability. In terms of purpose, this study is applied, in terms of method, it is descriptive-analytical and in terms of data collection method, it is a combination of documentary-survey method. To conduct this research, after reviewing the research background and using the opinion of experts, 22 factors affecting viability in three dimensions were identified. Then, using interpretive structural modeling technique and using a questionnaire, the factors were classified into eight groups. Then, after determining the level of each factor and also considering the final availability matrix, the final model of the interpretive structure was drawn. The results showed that factors such as equitable distribution of infrastructure facilities and services, creating desirable and diverse transportation, meeting daily needs, creating employment and sustainable income, developing mixed land uses and urban diversity and creativity are among key and effective factors in relation to livability in Mashhad metropolis. امروزه زیست­پذیری گفتمانی نیرومند را در توسعۀ شهری و طراحی شهری ایجاد می­کند که در پیشینۀ برنامه­ریزی شهری رواج پیدا کرده است. زیست­پذیری شهری از یک طرف گواه تاثیر و جذابیت قوی شهر است و از سوی دیگر ارتباطات و آثار شهری را از طریق جذب سرمایه‌گذاری بیشتر و منابع انسانی و فرهنگی شدت می­بخشد. از این رو، زیست­پذیری شهر با شهر سالم، شهر اکولوژیک و توسعه پایدار شهری ارتباط تنگاتنگی دارد. این پژوهش به دلیل ایجاد درک و دانش کاربردی برای مسئولان، مدیران برنامه­ریزی  شهری کلان­شهر مشهد در زمینۀ شناسایی و سطح­بندی عوامل کلیدی و اثرگذار بر زیست­پذیری شهری، از حیث هدف­گذاری کاربردی، از حیث روش، توصیفی تحلیلی و از منظر روش­ جمع­آوری داده­، ترکیبی از روش اسنادی- پیمایشی است. برای انجام دادن این پژوهش با بررسی جامع پژوهش و همچنین با استفاده از نظر متخصصان، 22 عوامل موثر بر زیست­پذیری در سه ابعاد شناسایی شدند؛ سپس با استفاده از تکنیک مدل­سازی ساختاری تفسیری و با استفاده از ابزار پرسشنامه، عوامل موثر در هشت گروه سطح بندی شدند. درادامه، پس از تشخیص سطوح هریک از عوامل و همچنین با در نظرگرفتن ماتریس در دسترس پذیری نهایی، مدل نهایی ساختار تفسیری ترسیم می­شود .براساس نتایج، عواملی مانند توزیع عادلانه امکانات و خدمات­زیرساختی، ایجاد حمل و نقل مطلوب و متنوع، تامین نیازهای روزمره، ایجاد اشتغال و درآمد پایدار، توسعۀ کاربری­های ­مختلط و تنوع­ و خلاقیت شهری، در ارتباط با موضوع زیست­پذیری در کلان­شهر مشهد، جزو متغیر­های کلیدی و تاثیرگذار هستند. https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_7580_a366c4f258114ed5c0329fed59bc884a.pdf