دانشگاه پیام نور برنامه ریزی توسعه کالبدی 2645-5471 12 1 2025 06 21 Multiscale Morphological Analysis of Urban Street Networks in Khorramabad Using Space Syntax and K-Means Clustering تحلیل توسعه کالبدی چند مقایسه شبکه معابر شهر خرم‌آباد با رویکرد نقش معابر از منظر Space Syntax وخوشه‌بندی K-Means 37 46 12316 10.30473/psp.2025.74213.2767 FA امیررضا بیرانوند دانشجوی کارشناسی‌ارشد طراحی شهری، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور، دزفول، ایران امیر طیبی استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی‌شاپور، دزفول، ایران Journal Article 2024 04 07 Urban street networks, as the backbone of city morphology, play a crucial role in spatial development, accessibility improvement, and the reduction of spatial inequalities. This study adopts a multiscale approach to analyze the street network of Khorramabad City using Space Syntax techniques combined with K-Means clustering in order to identify spatial patterns influencing urban physical development at local, intermediate, and global scales. Street data were extracted from OpenStreetMap and modeled as axial lines in DepthmapX. Core indices—including integration, choice, and connectivity—were calculated at each scale. The findings reveal that at the local scale, streets with high accessibility (55%) function as primary axes for local mobility and service provision; at the intermediate scale, highly integrated streets (48–52%) balance inter-district connections and traffic flow; and at the global scale, streets with high choice values (55%) support city-wide connectivity and major infrastructural development. However, the absence of real traffic data limited performance validation. The results highlight the necessity of strengthening intermediate-level streets, improving traffic infrastructure, and enhancing accessibility in peripheral zones to foster balanced urban development. This research provides a novel framework for optimizing street networks in developing cities and recommends the use of GPS-based mobility data or traffic counts in future studies, particularly in mountainous urban contexts. شبکه معابر شهری به‌عنوان ستون فقرات ساختار کالبدی شهرها، نقش محوری در توسعه کالبدی، بهبود دسترسی‌پذیری و کاهش نابرابری‌های فضایی ایفا می‌کند. این پژوهش با رویکرد چندمقیاسه، شبکه معابر شهر خرم‌آباد را از طریق روش‌های Space Syntax و خوشه‌بندی K-Means تحلیل می‌کند تا الگوهای فضایی مؤثر بر توسعه کالبدی در مقیاس‌های محلی، میانی و کلان شناسایی شوند. هدف پژوهش، بررسی تغییر نقش معابر در شکل‌دهی به گسترش مناطق مسکونی، تجاری و زیرساخت‌های شهری با گسترش مقیاس تحلیل است. داده‌های اولیه از پایگاه OpenStreetMap استخراج شده و معابر به‌صورت خطوط محوری در نرم‌افزار DepthmapX مدل‌سازی شدند. شاخص‌های کلیدی شامل یکپارچگی، انتخاب و اتصال‌پذیری در هر مقیاس محاسبه و تحلیل شدند. نتایج نشان می‌دهد که در مقیاس محلی، معابری با دسترسی بالا (۵۵ درصد خطوط) محورهای اصلی حرکت و دسترسی به خدمات محلی را تشکیل می‌دهند؛ در مقیاس میانی، معابر با پیوستگی بالا (۴۸ تا ۵۲ درصد) تعادل‌بخش جریان ترافیک و اتصال بین‌منطقه‌ای هستند؛ و در مقیاس کلان، معابری با انتخاب بالا (۵۵ درصد) ارتباطات گسترده شهری را پشتیبانی می‌کنند و به توسعه زیرساخت‌های کلیدی کمک می‌نمایند. با این حال، نبود داده‌های ترافیکی واقعی، تأیید عملکرد معابر را محدود کرد. این یافته‌ها امکان ارائه راهکارهایی نظیر تقویت معابر میانی، بهبود زیرساخت‌های ترافیکی و ارتقای دسترسی در مناطق حاشیه‌ای را برای توسعه کالبدی متعادل فراهم می‌کند. این پژوهش چارچوبی نوین برای بهینه‌سازی شبکه معابر در شهرهای درحال‌توسعه ارائه می‌دهد و پیشنهاد می‌کند در مطالعات آتی، از داده‌های GPS یا شمارش ترافیک در شهرهای مشابه با ویژگی‌های توپوگرافی کوهستانی و در مقیاس‌های چندگانه استفاده شود. https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_12316_85247f6b3182cc5c6c31bcbdfab5e8cf.pdf