دانشگاه پیام نور برنامه ریزی توسعه کالبدی 2645-5471 12 1 2025 06 21 Analysis of Key Drivers of Place Identity in Spatial Regeneration of Peri-Urban Settlements (Case Study: Villages Surrounding Shirvan City) تحلیل محرک‌های کلیدی اثرگذاری هویت مکانی بر بازآفرینی فضایی سکونتگاه‌های پیراشهری (مورد مطالعه: روستاهای پیرامون شهر شیروان) 15 36 12315 10.30473/psp.2025.73204.2753 FA علی اکبر عنابستانی استاد گروه جغرافیا، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران سیده پروین حسینی دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران حمید شایان استاد گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران امید علی خوارزمی استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران Journal Article 2024 12 27 Spatial regeneration is a modern approach to producing spatial organization aligned with new conditions and emerging characteristics. It plays a significant role in establishing new urban relations or redefining existing ones. The aim of this study is to identify the key drivers of place identity influencing spatial regeneration in the peri-urban settlements of Shirvan. The research is applied in purpose and descriptive–analytical in nature. Theoretical foundations were developed through documentary and library studies, while key drivers were extracted through field surveys and questionnaires. The study sample consisted of 25 experts and rural planners from North Khorasan Province and Shirvan Township. Data analysis was conducted using MicMac software, and spatial mapping was performed with GIS. The findings indicate that, based on the degree of direct and indirect influence, 83 factors were identified and categorized into four main components as key drivers. The results show that: - improving satisfaction through enhanced rural–urban and inter-village interactions (direct effect: +17, indirect effect: +1683); - improving rural income sources and reducing poverty among peri-urban households (direct: +9, indirect: +3272); - promoting mixed land uses and enhancing access to services within the physical fabric of settlements (direct: +8, indirect: +3852); - participation in local council elections as an indicator of increased voluntary activities (direct: +8, indirect: +6272); - satisfaction with the visual quality of public spaces (direct: +8, indirect: −926); - and reducing environmental pollution to enhance rural living conditions (direct: +7, indirect: +2892) were identified as critical drivers across five dimensions—economic, socio-cultural, spatial–physical, and environmental—towards achieving the sustainability of peri-urban settlements. بازآفرینی رویکردی نوین برای تولید سازمان فضایی منطبق بر شرایط تازه و ویژگی‌های نو در ایجاد روابط شهری جدید و یا باز تعریف روابط شهری کهن یا موجود اثرگذار است. هدف مطالعه حاضر، شناسایی پیشران‌های مؤثر بر هویت مکانی در بازآفرینی فضایی در سکونتگاه‌های پیراشهری شیروان است. این تحقیق بر اساس هدف از نوع کاربردی و بر اساس ماهیت، توصیفی- تحلیلی انجام گردیده است. برای بررسی چهارچوب نظری پژوهش از روش اسنادی و کتابخانه‌ای و جهت استخراج پیشران‌های کلیدی اثرگذار هویت مکانی بر بازآفرینی فضایی در سکونتگاه‌های روستایی پیراشهری از مطالعات میدانی و ابزار پرسشنامه استفاده شده است. نمونه مورد مطالعه در این پژوهش را 25 نفر از پاسخگویان که کارشناسان و برنامه‌ریزان روستایی استان خراسان شمالی و شهرستان شیروان هستند، تشکیل می‌دهند. برای تجزیه وتحلیل داده‌ها، از نرم افزار Micmac و جهت ترسیم نقشه‌ها از   GISو استفاده گردیده است. یافته‌های تحقیق مؤید آن است که نتایج بدست آمده با توجه به امتیاز بالای اثرگذاری مستقیم و غیرمستقیم، عوامل 83گانه در 4 مؤلفه اصلی پیشران‌های کلیدی در افق برنامه‌ها، نشان داد که ارتقای میزان رضایت‌مندی از افزایش روابط روستا با بیرون از آن (شهر و روستاهای دیگر) با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (17+) و غیرمستقیم (1683+)؛ بهبود وضعیت منابع درآمدی روستاییان و کاهش فقر در بین خانوارهای سکونتگاه‌های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (9+) و غیرمستقیم (3272+)؛ توجه به توسعه کاربری‌های ترکیبی (مختلط) و توسعه دسترسی به خدمات در سطح بافت کالبدی سکونتگاه‌های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (3852+)؛ مشارکت در انتخابات شورای روستا حاکی از افزایش فعالیت‌های داوطلبانه در رسته محلی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (6272+) و رضایت از کیفیت بصری فضاهای عمومی (نمای بیرونی ساختمان‌ها، شبکه معابر و عناصر آن‌ها) در سکونتگاه‌های پیراشهری با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (8+) و غیرمستقیم (926-) رضایت از کاهش آلودگی‌های زیست محیطی در روستا با هدف افزایش کیفت محیط زندگی در روستا به‌عنوان پیشران‌های بحرانی با مقدار اثرگذاری خالص مستقیم (7+) و غیرمستقیم (2892+)  در پنج بعد اقتصادی، اجتماعی فرهنگی، کالبدی فضایی، کیفیت محیطی در راستای دست‌یابی به پایداری سکونتگاه‌های پیراشهری معرفی ‌شده‌اند. https://psp.journals.pnu.ac.ir/article_12315_ae8a24406b01db1ae43388834e7d9584.pdf